ఖైదీ నంబర్ 402 || తెలుగు కథ

కేంద్ర కారాగారం... ఇనుప చవ్వకల వెనుక చీకటి, బూజు పట్టిన గోడల మధ్య నిశ్శబ్దం. ఇక్కడ గాలికి కూడా స్వేచ్ఛ ఉండదు. భారీ ఇనుప తలుపులు తెరుచుకున్నప్పుడు వచ్చే కిర్రుమనే శబ్దం, వార్డెన్ బూట్ల చప్పుడు తప్ప, ఈ ప్రపంచంలో మనుషులు ఉన్నారనే భావనే కలగదు.




ఆ రాత్రి చలి తీవ్రంగా ఉంది. మహిళల బ్యారక్‌లోని ఒక మూలన, సిమెంట్ అరుగుపై మోకాళ్లను రొమ్ముకు ఆనించుకుని కూర్చుని ఉంది సుజాత. తెల్లటి ఖైదీ చీర, దానిపై నల్లటి అక్షరాలతో ముద్రించి ఉంది—ఖైదీ నంబర్ 402.




సుజాత వయసు ముప్ఫై ఏళ్లు. ఒకప్పుడు ఆమె ఒక చిన్న టౌన్‌లో ప్రైవేట్ స్కూల్ టీచర్‌గా పనిచేసేది. పిల్లలకి నీతి కథలు చెప్తూ, సమాజంపై ఎన్నో ఆశలతో బతికిన ఆ నిండైన ముఖంపై, ఇప్పుడు కేవలం శూన్యం, ఒక గడ్డకట్టిన వేదన మాత్రమే మిగిలాయి. 

ఆమె చూపులు బ్యారక్ కిటికీ గుండా నల్లటి ఆకాశంలోకి శూన్యంగా చూస్తున్నాయి. ఇక్కడికి వచ్చి రెండేళ్లు దాటినా, ఆనాటి భయంకరమైన రాత్రి మాత్రం ఆమె కళ్లముందే కదలాడుతోంది.


అది ఒక వర్షం కురుస్తున్న సాయంత్రం. స్కూల్ పని ముగించుకుని ఇంటికి ఒంటరిగా తిరిగి వస్తోంది సుజాత. చీకటి పడింది. ఊరి చివర నిర్మానుష్యమైన దారిలో, స్థానిక రౌడీ, సర్పంచ్ కొడుకైన సురేష్ తన అనుచరులతో కలిసి ఆమె దారి కాశాడు. 

ఆమెను బలవంతంగా పక్కనే ఉన్న పాడుబడ్డ రేకుల షెడ్డులోకి లాక్కెళ్లాడు. సుజాత ప్రాధేయపడింది, ఏడ్చింది, కాళ్లవేళ్ల పడింది. కానీ కామాంధుడికి ఆ కన్నీళ్లు కనిపించలేదు. ఆమె బట్టలు చిరుగుతున్నప్పుడు, ఆమె ఆత్మగౌరవాన్ని ముక్కలు చేస్తున్నప్పుడు, ఆమెలో భయం చచ్చిపోయి రౌద్రం మేల్కొంది.

పక్కనే పడి ఉన్న ఒక పదునైన ఇనుప రాడ్‌ను అందుకుని, తనపై పడ్డ సురేష్ గుండెల్లోకి ఆత్మరక్షణ కోసం గట్టిగా పొడిచింది. వాడు రక్తపు మడుగులో అక్కడికక్కడే కూలిపోయాడు.

న్యాయస్థానంలో అది ఆత్మరక్షణ అని నిరూపించడానికి సుజాత దగ్గర బలమైన సాక్ష్యాలు లేవు. 

అవతలి వాడు అధికార బలం, ధన బలం ఉన్నవాడు కావడం వల్ల, న్యాయం కళ్లు మూసుకుంది. కోర్టు ఆమెకు ఏడేళ్ల కఠిన కారాగార శిక్ష విధించింది.


సమాజం ఆమెను 'హంతకురాలు' అని ముద్ర వేసింది. బంధువులు ముఖం చాటేశారు. తప్పు చేయకపోయినా, తన ఆత్మగౌరవాన్ని కాపాడుకున్నందుకు సమాజం ఇచ్చిన బహుమతి ఆ ఏడేళ్ల జైలు శిక్ష. 

మొదట్లో సుజాత జైలు గోడల మధ్య నలిగిపోయింది. ‘నేనేం తప్పు చేశానని ఈ శిక్ష?’ అని రాత్రంతా ఏడ్చేది. ఆత్మహత్య చేసుకోవాలనే ఆలోచనలు కూడా వచ్చాయి.


కానీ, రోజులు గడుస్తున్న కొద్దీ సుజాత చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని గమనించడం మొదలుపెట్టింది. ఆ మహిళా బ్యారక్‌లో దాదాపు యాభై మంది ఖైదీలు ఉన్నారు. వారిలో చాలా మంది జీవితాలు సుజాత కంటే ఘోరమైనవి.

ఒక మూలన కూర్చుని నిరంతరం ఏడ్చే లక్ష్మి... వరకట్న వేధింపులు తట్టుకోలేక అత్తగారిపై తిరగబడినందుకు ఇక్కడికి వచ్చింది.

ఇంకొక పక్క పసిబిడ్డను చంకన పెట్టుకుని ఆకలితో అలమటించే సాలమ్మ... దొంగతనం నేరంపై జైలుకు వచ్చింది.

అక్కడ ఉన్న మహిళల్లో అత్యధికులు నిరక్షరాస్యులు. చట్టంపై కనీస అవగాహన లేనివాళ్లు, పేదరికం వల్ల, సొంత మనుషుల ద్రోహం వల్ల సమాజం చేత విసిరివేయబడిన అనాథలు. 

వాళ్లను చూస్తుంటే జైలు అధికారులు, వార్డెన్లు పశువుల కంటే హీనంగా చూసేవారు. చిన్న తప్పు చేసినా బూటు కాళ్లతో తన్నడం, నోటికొచ్చినట్టు తిట్టడం నిత్యకృత్యం.

ఒకరోజు వార్డెన్ ఒక వృద్ధ ఖైదీని ఒక చిన్న పొరపాటుకు గట్టిగా తోసేసింది. ఆ ముసలావిడ కిందపడి ఏడుస్తుంటే, చుట్టూ ఉన్నవాళ్లు భయంతో తలలు దించుకున్నారు. కానీ సుజాత తల దించుకోలేదు. ఆమెలో ఉన్న టీచర్ మేల్కొంది.

సుజాత వెళ్ళి ఆ వృద్ధురాలిని లేపి, వార్డెన్ కళ్లల్లోకి నేరుగా చూస్తూ అంది, "మేము నేరం చేసి ఇక్కడికి వచ్చాము, చట్టం మాకు శిక్ష వేసింది. 

కానీ మమ్మల్ని మనుషులుగా చూసే సంస్కారం మీకు ఉండాలి. ఖైదీలకూ కొన్ని హక్కులు ఉంటాయి," అంది నిలదీస్తూ.

ఆ మాటలకు వార్డెన్ షాక్ తిన్నది. ఖైదీ నంబర్ 402లో ఉన్న ఆ ధైర్యం, ఆ గంభీర స్వరం జైలు వాతావరణాన్ని మార్చడం మొదలుపెట్టింది.

ఆ రోజు నుండి సుజాత ఒక నిర్ణయానికి వచ్చింది. "నా జీవితం ఎలాగో ముక్కలైపోయింది. కానీ ఇక్కడ ఉన్న ఈ చీకటి జీవితాల్లో కనీసం చిన్న వెలుగునైనా నింపాలి. తప్పు చేయకపోయినా శిక్ష అనుభవిస్తున్న ఈ కాలాన్ని వృథా చేయకూడదు," అని అనుకుంది.

ఆమె జైలర్ అనుమతితో బ్యారక్‌లోనే ఒక చిన్న 'మార్పు కేంద్రం' ప్రారంభించింది.

మొదట, చదువు రాని మహిళలకు అక్షరాలు నేర్పడం మొదలుపెట్టింది. జైలు గోడలపైనే బొగ్గు ముక్కలతో అచ్చులు, హల్లులు రాస్తూ వాళ్లకు చదువు చెప్పేది. 

ఇన్నాళ్లూ కన్నీళ్లు మాత్రమే కార్చిన ఆ చేతులు, ఇప్పుడు పెన్ను పట్టి సొంత పేర్లు రాసుకోవడం నేర్చుకున్నాయి. ఆ అక్షరాలు వాళ్లలో ఒక కొత్త ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నింపాయి.

ఆ తర్వాత, సుజాత జైలు అధికారులను బతిమాలి, ఒక పాత కుట్టు మిషన్ తెప్పించింది. 

తనకు వచ్చిన కుట్టుపనిని మిగతా ఖైదీలకు నేర్పించడం ప్రారంభించింది. లక్ష్మి, సాలమ్మ లాంటి వాళ్లు రాత్రింబవళ్లు సుజాత దగ్గర బట్టలు కుట్టడం, ఎంబ్రాయిడరీ చేయడం నేర్చుకున్నారు.

జైలు లోపల ఒక నిశ్శబ్ద విప్లవం మొదలైంది. ఇన్నాళ్లూ గొడవలు, ఏడుపులతో ఉన్న బ్యారక్, ఇప్పుడు చదువుల సవ్వడితో, కుట్టు మిషన్ల శబ్దంతో కళకళలాడింది. 

సుజాత వాళ్లకు కేవలం పనులు మాత్రమే నేర్పలేదు, జైలు నుండి బయటికి వెళ్లాక సమాజంలో తల ఎత్తుకుని ఎలా బతకాలో మానసిక ధైర్యాన్ని నూరిపోసింది.

"మనం ఇక్కడికి వచ్చింది చావడానికి కాదు, మనల్ని మనం మార్చుకుని కొత్తగా పుట్టడానికి," అని ప్రతిరోజూ చెప్పేది. ఏడేళ్లు ఎలా గడిచిపోయాయో ఎవరికీ తెలియలేదు.

చివరికి ఆ రోజు రానే వచ్చింది. సుజాత శిక్షా కాలం పూర్తయింది. జైలు అధికారులు ఆమె విడుదల పత్రాలపై సంతకం చేశారు.

సుజాత జైలు గేటు దాటుతుంటే, బ్యారక్ లోపల ఉన్న మహిళా ఖైదీలందరి కళ్లల్లో నీళ్లు తిరిగావు. ఇన్నాళ్లూ తమకు తల్లిలా, గురువులా నీడ నిచ్చిన తమ 'నంబర్ 402' వెళ్ళిపోతుంటే వాళ్లు దిగులు పడ్డారు.

 సుజాత వెనుదిరిగి చూసి, "నేను మిమ్మల్ని వదిలి వెళ్లడం లేదు. బయట మీకోసం ఒక కొత్త ప్రపంచాన్ని నిర్మిస్తాను. మీరు బయటికి వచ్చేసరికి మీకు తోడుగా నేనుంటాను," అని నమ్మకంగా చెప్పి బయటకు అడుగు పెట్టింది.

కానీ, బయట ప్రపంచం అనుకున్నంత సులభంగా లేదు. జైలు నుండి విడుదలైన ఒక 'హంతకురాలికి' ఇల్లు ఇవ్వడానికి ఎవరూ ముందుకు రాలేదు. పాత స్నేహితులు మొహం చాటేశారు. సమాజం ఆమెను ఇంకా ఖైదీ నంబర్ 402 లాగే చూస్తోంది తప్ప, ఒక మనిషిలా చూడటం లేదు.

కానీ సుజాత ఓడిపోవడానికి సిద్ధంగా లేదు. జైల్లో తను సంపాదించిన చిన్న మొత్తాన్ని, తన ఆశయాలను నమ్మిన ఒకరిద్దరు పాత విద్యార్థుల సహాయాన్ని తీసుకుని, నగర శివార్లలో ఒక చిన్న రేకుల షెడ్డును అద్దెకు తీసుకుంది. 

దానికి "నవజీవన్ విమెన్ వెల్ఫేర్ అసోసియేషన్" అని పేరు పెట్టి ఒక స్వచ్ఛంద సంస్థను స్థాపించింది.

కొద్ది నెలలకే, జైలు నుండి శిక్ష పూర్తి చేసుకుని విడుదలైన లక్ష్మి, ఆ తర్వాత సాలమ్మ ఒక్కొక్కరుగా సుజాతను వెతుక్కుంటూ వచ్చారు. 

బయట సమాజం వాళ్లను అంటరానివాళ్లలా చూసి వెలివేస్తే, సుజాత వాళ్లను గుండెలకు హత్తుకుంది.

ఆ రేకుల షెడ్డులో ఐదు కుట్టు మిషన్లతో నవజీవన్ సంస్థ ప్రస్థానం మొదలైంది. 

సుజాత నాయకత్వంలో ఆ మహిళలంతా కలిసి అద్భుతమైన డిజైనర్ దుస్తులు, చేనేత సంచులు, జనపనార వస్తువులు తయారు చేయడం ప్రారంభించారు. 

సుజాత స్వయంగా వివిధ కంపెనీల చుట్టూ తిరుగుతూ, వాళ్లు చేసిన వస్తువులకు ఆర్డర్లు సంపాదించింది.

"ఇవి కేవలం వస్తువులు కావు, సమాజం చేత తిరస్కరించబడిన చేతులు సృష్టించిన కళాఖండాలు," అని ఆమె కస్టమర్లకు వివరించేది. వాళ్ల ఉత్పత్తుల నాణ్యత చూసి ఆర్డర్లు పెరిగాయి.

రెండేళ్లలోనే 'నవజీవన్' బ్రాండ్ నగరంలో చాలా పాపులర్ అయింది. వందలాది మంది మాజీ మహిళా ఖైదీలకు, అనాథలకు, గృహహింస బాధితులకు ఆ సంస్థ ఒక పునరావాస కేంద్రంగా మారింది. 

సమాజం ఎవరినైతే 'నేరస్థులు' అని వెలివేసిందో, వాళ్లే ఈరోజు సొంత కాళ్లపై నిలబడి, గౌరవంగా జీవిస్తూ, పన్నులు కట్టే పౌరులుగా మారారు.

ఒకరోజు... నగరంలో జరిగిన 'ఉత్తమ మహిళా అవార్డు ' (Best Women Entrepreneur) అవార్డుల కార్యక్రమం. స్టేజి అంతా లైట్లతో మెరిసిపోతోంది. హాలంతా ప్రముఖులతో కిక్కిరిసిపోయింది.

యాంకర్ మైకులో అనౌన్స్ చేసింది: "ఈ ఏడాది ఉత్తమ సామాజిక మార్పు కారకురాలిగా, వందలాది మహిళల జీవితాల్లో వెలుగు నింపిన 'నవజీవన్' అధినేత్రి సుజాత గారికి ఈ అవార్డు దక్కుతోంది..."

హాలంతా చప్పట్లతో మారుమోగిపోయింది. సుజాత స్టేజి పైకి నడిచింది. ఆమె వేసుకున్నది సాధారణ కాటన్ చీర. ఆమె ముఖంలో ఎలాంటి గర్వం లేదు, కేవలం ఒక సాధించిన తృప్తి మాత్రమే ఉంది. చీఫ్ గెస్ట్ ఆమెకు అవార్డు అందించి, మాట్లాడాల్సిందిగా మైక్ ఇచ్చారు.

సుజాత మైక్ ముందుకు వచ్చి, హాల్లో ఉన్న జనాన్ని ఒక్కసారి చూసింది.

"నేను ఈరోజు మీ ముందు ఒక అవార్డు గ్రహీతగా నిలబడ్డాను. కానీ ఒకప్పుడు నా గుర్తింపు ఇది కాదు. నా గుర్తింపు—ఖైదీ నంబర్ 402. అవును, నేను జైలు నుండి వచ్చినదాన్ని," అంది ధైర్యంగా. హాలంతా ఒక్కసారిగా నిశ్శబ్దం ఆవరించింది.

ఆమె గొంతును సవరించుకుని ఉద్వేగంగా కొనసాగించింది: "నాపై అత్యాచారానికి ఒడిగట్టిన మృగాడి నుండి నన్ను నేను కాపాడుకున్నందుకు ఈ సమాజం నన్ను జైలుకు పంపింది. 

తప్పు చేయకపోయినా శిక్ష అనుభవించాను. కానీ ఆ ఐదు గోడల మధ్య నేను చనిపోలేదు. 

అక్కడ నాలాంటి ఎంతోమంది నిర్భాగ్యులను చూశాను. తప్పులు పరిస్థితుల వల్ల జరగొచ్చు, కానీ మనుషులు చెడ్డవాళ్లు కాదు. సమాజం వాళ్లను వెలివేస్తే వాళ్లు మళ్లీ నేరాల బాట పడతారు. 

కానీ వాళ్లకు కాస్త ప్రేమని, ఒక ఉపాధిని ఇస్తే వాళ్లు సమాజాన్ని మార్చే శక్తులుగా ఎదుగుతారు. ఈ అవార్డు నాది కాదు... జైలు చీకట్లను చీల్చుకుని, ఈరోజు గౌరవంగా బతుకుతున్న నా తోటి నవజీవన్ సోదరీమణులది," అంది.


హాల్లో ఉన్నవాళ్లంతా ఒక్కసారిగా లేచి నిలబడి (Standing Ovation) చప్పట్లు కొట్టారు. కొందరి కళ్లల్లో నీళ్లు తిరిగాయి.

ఇన్నాళ్లూ సుజాతను హంతకురాలిగా, ఖైదీగా చూసిన సమాజం, ఈరోజు ఆమెలోని అసాధారణమైన శక్తికి, మానవత్వానికి తలవంచి నమస్కరించింది.

 ఒకప్పటి చీకటి రాత్రి ఆమె జీవితాన్ని ముక్కలు చేయాలని చూస్తే, ఆ ముక్కలనే ఆయుధాలుగా మార్చుకుని, ఒక సరికొత్త సామ్రాజ్యాన్ని నిర్మించింది సుజాత. 

ఖైదీ నంబర్ 402... ఈరోజు ఒక నెంబర్ కాదు, వేలాది మంది మహిళల పాలిట ఒక నవజీవన స్రవంతి!