భావనకు అమెరికా ఇప్పుడు కొత్త కాదు. ఇరవై ఏళ్ల కిందట కలలతో అక్కడ అడుగుపెట్టిన రోజు నుంచి, ఒక్కో మెట్టు ఎక్కుతూ, అక్కడే తన జీవితం నిర్మించుకుంది. చదువు, ఉద్యోగం, పెళ్లి, పిల్లలు అన్నీ అక్కడే జరిగాయి.
బయటనుండి చూస్తే ఆమె జీవితం “సెట్టిల్” అనే ఒక్క మాటలో చెప్పేయొచ్చు. కానీ ఆ మాట వెనక దాగి ఉన్న ఖాళీని ఎవరూ చూడరు.
భావనకు తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ హైదరాబాద్లోనే ఉన్నారు. ఆమెకు ఒక్కతే కూతురు కావడం వల్ల, చిన్నప్పటి నుంచే ఆ ఇల్లు ఆమె చుట్టూనే తిరిగింది. తల్లి ప్రేమ, తండ్రి భరోసా ఆ ఇంట్లో ప్రతీ గది ఆమె జ్ఞాపకాలతో నిండిపోయింది.
అమెరికాకు వెళ్లిన తర్వాత కూడా ఆ ఇల్లు ఆమెకు మనసులోనే ఉండిపోయింది. ప్రతి వీడియో కాల్లో ఆ గోడలు, ఆ వంటింటి వాసన, తల్లి నవ్వు అక్కడి ప్రతిదీ పరిచయమే… ప్రతిదీ మనసుకు ఓదార్పే.
కాలం ఎవరి కోసమూ ఆగదు, ఆగిపోదు.. అది తన ప్రవాహంలో జ్ఞాపకాలను మిగుల్చుతూ వెళ్ళిపోతూనే ఉంటుంది.
భావన జీవితంలోనూ అంతే.. తల్లి అనారోగ్యం ఒక చిన్న వార్తగా మొదలై, ఆసుపత్రి గడపలు, ఖరీదైన చికిత్సలు, కోలుకుంటుందన్న ఆశల మధ్య కొన్ని నెలల పాటు ఊగిసలాడింది. కానీ, ఆ పోరాటం ఆఖరికి నిశ్శబ్దంగా ముగిసిపోయింది.
చివరి క్షణాల్లో అమ్మను చూసినప్పుడు.. భావన చేతులు అమ్మ చేతులను గట్టిగా పట్టుకున్నాయి. ఆ స్పర్శలో అమ్మను ఆపేయాలన్న తపన ఉంది.
కానీ, గుండె మాత్రం ఆ వేదనను మోయలేకపోయింది.. చెప్పాలనుకున్న మాటలు గొంతులోనే ఆగిపోయాయి. మృత్యువు అమ్మను తీసుకెళ్లిపోయింది కానీ, తీరని శోకాన్ని తండ్రికి మిగిల్చింది.
నిన్నటి వరకు అమ్మ నవ్వులతో, కబుర్లతో కళకళలాడిన ఆ ఇల్లు.. ఇప్పుడు ఒక్కసారిగా మూగబోయింది. ఆ ఇంట్లోని ప్రతి గోడ, ప్రతి వస్తువు అమ్మ లేని ఖాళీని బాహాటంగా ప్రకటిస్తూ భావన తండ్రిని మరింత ఒంటరిని చేస్తున్నాయి. వెలుగు తగ్గిపోయిన ఆ ఇంట్లో, ఆయన ఇప్పుడు ఒక నిశ్శబ్ద శిలలా మిగిలిపోయారు."
అమెరికాలో నిశ్శబ్దంగా గడిచే ఆ రాత్రులు భావనకు ఒక పీడకలలా మారాయి. గదిలో లైట్లు ఆర్పేయగానే, అంతవరకు తను దాచుకున్న బాధంతా ఒక్కసారిగా ముంచుకొచ్చేది. చీకట్లో ఆమె కళ్లు మూసుకుంటే.. ఊర్లో ఆ పాత ఇంట్లో, ఒంటరిగా కూర్చున్న నాన్న ముఖం స్పష్టంగా కళ్లముందు కదలాడేది.
"అమ్మే ప్రాణంగా బతికిన నాన్న.. ఇప్పుడు అమ్మ లేని ఆ శూన్యాన్ని ఎలా భరిస్తున్నారు? గోడల మీద పటాల్ని చూస్తూ కాలం ఎలా వెళ్లదీస్తున్నారు?"—ఈ ప్రశ్న ఒక నిరంతర వేదనలా ఆమెను వెంటాడేది. వేల మైళ్ల దూరంలో ఉండి, ఫోన్లో "బాగున్నాను తల్లీ" అని ఆయన చెప్పే మాటల్లోని నిస్సహాయతను ఆమె స్పష్టంగా వినగలుగుతోంది.
"ఆ నిశ్శబ్ద రాత్రుల్లో ఆమె మనసు ఒక రణరంగమైంది. ఆ మథనం నుంచి ఒక వజ్రసమానమైన నిర్ణయం ప్రాణం పోసుకుంది. ‘ఇక చాలు.. నాన్నను ఆ ఒంటరితనం కోరలకు వదిలేయకూడదు.’ సప్తసముద్రాల అవతల తను ఏ భోగభాగ్యాల్లో ఉన్నా, కన్నతండ్రి కళ్ళముందు లేని ఆ బతుకు ఒక అసంపూర్ణ కావ్యంలా అనిపించింది.
నాన్న ఇప్పుడు ఒక పండుటాకు. ఆయన్ని తన కనుపాపలా కాపాడుకోవాలి. తన చేతులతోనే ఆయనకు ఇష్టమైన గోరుముద్దలు తినిపించాలి. కనీసం రాత్రిపూట ఆయన ప్రశాంతంగా నిద్రపోతున్నారో లేదో చూసుకునే వెసులుబాటు తన కళ్లముందే ఉండాలి.
ఇది కేవలం రక్తం పంచుకు పుట్టిన ఒక కూతురిగా ఆమె నెరవేర్చాల్సిన బాధ్యత మాత్రమే కాదు.. అమ్మ వెళ్లిపోతూ వదిలేసిన శూన్యాన్ని, తన ప్రేమతో నింపాలన్న ఒక ఆడబిడ్డ సంకల్పం.
అమ్మ లేని లోటును నాన్న గుండెకు తగలకుండా చూసుకోవడమే ఆమె తక్షణ కర్తవ్యం. అందుకే, నాన్నను ఎలాగైనా తనతో పాటు అమెరికా బాట పట్టించడమే ఇప్పుడు భావన జీవిత పరమావధిగా మారింది."
భావన ఆ విషయం తండ్రితో చెప్పిన రోజు, అతని ముఖంలో ఎలాంటి ఆశ్చర్యం లేదు. కానీ అతని సమాధానం మాత్రం ఆమె ఊహించనిది.
“నాకు అమెరికా రావడం ఇష్టం లేదు” అన్నాడు తండ్రి.
ఆ మాటలో కోపం లేదు. కఠినత లేదు. కానీ ఒక గట్టి నిర్ణయం ఉంది.
భావన గొంతులో వణుకు, కళ్లలో నిశ్శబ్దంగా పేరుకున్న కన్నీరు.. "నాన్నా, నిన్ను ఈ పాత గోడల మధ్య, ఈ ఒంటరితనానికి వదిలేసి నేను అక్కడ ప్రశాంతంగా ఉండలేను. నువ్వు నాతో రావాల్సిందే" అని ప్రాధేయపడింది.
ఆమె మాటల్లో నాన్నపై ప్రేమ ఎంత ఉందో, ఆయనకు దూరంగా ఉండలేనన్న ఆందోళన అంతకంటే ఎక్కువే ఉంది.
కానీ, ఆమె తండ్రి సులోచనం గారు ఒక దీర్ఘమైన నిట్టూర్పు విడిచారు. ఆయన కళ్లు ఇంటి గుమ్మం వైపు, వీధిలో పలకరించే వేపచెట్టు వైపు వెళ్లాయి.
"చూడు తల్లీ.. నేను పుట్టిన ఊరు ఇది. ఈ వీధులు, ఈ మనుషులు.. వీళ్లంతా నా రక్తంలో భాగమైపోయారు. నీడలా నాతోనే ఉన్న అమ్మ జ్ఞాపకాలను వదిలేసి, ఈ చరమాంకంలో ఆ పరాయి దేశం వచ్చి నేనేం చేయాలి అమ్మా? అక్కడ నేను బతికేది నీ కోసం మాత్రమే.. కానీ నా కోసం ఏముంటుంది అక్కడ?" అని ఆయన అడిగిన ఆ ఒక్క ప్రశ్న భావన గుండెను తాకింది.
ఆ నిశ్శబ్దంలో భావన దగ్గర సమాధానం కరువైంది.
నిజమే.. తండ్రి మాటల్లో కాదనలేని చేదు నిజం ఉంది. అమెరికాలో ఆమెకు కెరీర్ ఉంది, పిల్లల భవిష్యత్తు ఉంది, బిజీగా గడిచిపోయే యాంత్రిక జీవనం ఉంది.
కానీ నాన్నకు? అక్కడ ఆయనకు తెలిసిన మనుషులు ఉండరు.. మనసారా పలకరించే ‘రామకోటి’లు ఉండరు. ఉదయాన్నే గుడి గంటల మోత, సాయంత్రం వేళ అరుగు మీద కూర్చుని పక్కింటి వాళ్లతో వేసే రాజకీయ కబుర్లు, అన్నింటికీ మించి ప్రతి అడుగులోనూ అమ్మ స్పర్శను గుర్తుచేసే ఈ ఇల్లు.
వీటన్నింటినీ వదిలేసి, ఆ ఏడు సముద్రాల అవతల ఏసీ గదుల్లో, నాలుగు గోడల మధ్య బందీగా బతకడం నాన్న వల్ల అవుతుందా? ఆయనను అక్కడికి తీసుకెళ్లడం అంటే.. ఒక నిండు వృక్షాన్ని వేళ్లతో సహా పెకిలించి, వేరే చోట నాటడమే. అది చిగురిస్తుందో లేదో ఆమెకు తెలియదు.
అయినా భావన మనసు ఒప్పుకోలేదు. తండ్రిని ఒంటరిగా వదిలేసిన భావన ఆమెను లోపల నుంచే నలిపేసింది. అదే సమయంలో మరో భయం కూడా ఉంది.
అమెరికాలో పుట్టి పెరిగిన తన పిల్లలు భారతదేశంలో ఎలా ఉంటారు? వాళ్లకు అక్కడ స్కూల్స్, భాష, జీవనశైలి అన్నీ కొత్త. “మా ఇల్లు ఎక్కడ?” అని వాళ్లు అడిగితే ఏం చెప్పాలి?
ఈ రెండు అంచుల మధ్య భావన చిక్కుకుంది. ఒక వైపు తండ్రి. మరో వైపు పిల్లలు. మధ్యలో ఆమె.
భర్త ఆమెకు మద్దతుగా ఉన్నాడు. “నీ నిర్ణయం ఏదైనా నేను తోడుగా ఉంటాను” అన్నాడు. కానీ నిర్ణయం తీసుకోవాల్సింది భావనే. ఎందుకంటే ఇది ఉద్యోగం మార్పు కాదు. ఇది జీవితం దిశ మార్చే నిర్ణయం.
భావన కొంతకాలం అమెరికాలోనే ఉండి తండ్రి దగ్గరకు తరచూ రావడం మొదలుపెట్టింది. ప్రతి సారి హైదరాబాద్ వచ్చినప్పుడు, తండ్రి ఇంట్లో ఉన్న మౌనం ఆమెను గట్టిగా తాకేది.
తల్లి ఫోటో ముందు వెలిగే దీపం, తండ్రి నిశ్శబ్దం—అవి మాటలకన్నా ఎక్కువగా మాట్లాడేవి. ఆమెవెళ్లిపోయే రోజున తండ్రి ముఖంలో కనిపించే ఒంటరితనం ఆమెను వెంటాడేది.
అమెరికాకు తిరిగొచ్చాక పిల్లల ప్రపంచం ఆమెకు మరో కోణాన్ని చూపించింది. వాళ్లు స్కూల్ నుంచి వచ్చి తమ కథలు చెప్పుకుంటారు. వాళ్లకు భారతదేశం అంటే సెలవుల్లో వెళ్లే ప్రదేశం మాత్రమే. అక్కడ జీవితం నిర్మించుకోవడం వాళ్లకు ఊహకు అందని విషయం.
భావన అర్థం చేసుకుంది. ఇది ఎవరి తప్పు కాదు. ఇది కాలం తీసుకొచ్చిన విరోధం. ఒక తరం ఊరిని వదిలి అవకాశాల కోసం వెళ్లింది. మరో తరం ఆ అవకాశాల మధ్యే పుట్టి పెరిగింది. ఇప్పుడు మధ్యలో ఉన్న తరం భావన లాంటి వాళ్లు ఈ రెండు ప్రపంచాల మధ్య చిక్కుకున్నారు.
ఒక రాత్రి తండ్రితో ఫోన్లో మాట్లాడుతుంటే, అతను నెమ్మదిగా అన్నాడు—“నువ్వు నాకు ఒంటరిగా వదిలేసావని అనుకోవద్దు. నువ్వు నీ జీవితం నిర్మించుకున్నావు. అది నాకు గర్వకారణం. కానీ నేను నా జీవితం వదిలి రాలేను.”
ఆ మాటలు భావన గుండెల్లో లోతుగా పడ్డాయి. ప్రేమ అంటే ఎప్పుడూ దగ్గరగా ఉండడమే కాదు అని ఆమె అర్థం చేసుకుంది. కొన్నిసార్లు ప్రేమ అంటే ఒకరి ప్రపంచాన్ని ఒకరు గౌరవించడం.
అయినా సమస్య పరిష్కారం కాలేదు. భావనకు ఏ దారిలోనూ పూర్తిగా సంతోషం లేదు. ఇండియాకు వస్తే పిల్లలు బాధపడతారు. అమెరికాలో ఉంటే తండ్రి ఒంటరిగా ఉంటాడు. ఈ ద్వంద్వం ఆమెను మానసికంగా అలసిపోయేలా చేసింది.
ఒక రోజు తండ్రి ఆరోగ్యం బాగోలేదని ఫోన్ వచ్చింది. పెద్ద సమస్య కాదు. కానీ ఆ వార్త భావనను ఉలిక్కిపడేలా చేసింది. ఆమె వెంటనే భారత్కి వచ్చింది. ఆసుపత్రిలో తండ్రి మంచం పక్కన కూర్చుని, మొదటిసారి ఆమె స్పష్టంగా గ్రహించింది—కాలం వేగంగా వెళ్తోంది. నిర్ణయాన్ని ఎప్పటికీ వాయిదా వేయలేం.
ఆ రాత్రి తండ్రి నిద్రపోతుండగా, భావన బాల్కనీలో నిలబడి ఆకాశాన్ని చూసింది. ఆమె జీవితమంతా ఆకాశాన్ని దాటి ప్రయాణించినట్టే అనిపించింది. కానీ ఇప్పుడు ఆమెకు కావలసింది ఎత్తు కాదు. బరువు తగ్గించే ఒక నిజమైన పరిష్కారం.
అదే సమయంలో ఆమెకు ఒక ఆలోచన వచ్చింది. ఇది పూర్తిగా అమెరికా లేదా పూర్తిగా భారతదేశం అన్న రెండు ఎంపికల మధ్య సమస్య కాదు. ఇది కొత్త మార్గం వెతకాల్సిన సమయం.
తండ్రితో మాట్లాడింది. “నాన్నా, నువ్వు నీ ఊర్లోనే ఉండి, నీ జీవితం నీలా జీవించు. నేను పూర్తిగా ఇక్కడే ఉండలేను. కానీ నిన్ను ఒంటరిగా వదిలేను కూడా. మనం మధ్యలో ఒక దారి వెతుకుదాం” అని.
ఆ దారి ఏంటంటే—భావన తన ఉద్యోగాన్ని కొంతకాలం రిమోట్గా మార్చుకుంది. సంవత్సరంలో ఆరు నెలలు భారత్లో, ఆరు నెలలు అమెరికాలో ఉండేలా తన జీవితాన్ని పునర్నిర్మించుకుంది. పిల్లలను కూడా క్రమంగా భారతదేశానికి అలవాటు చేసింది. వేసవి సెలవులు మాత్రమే కాదు, జీవితం ఎలా ఉంటుందో చూపించింది.
తండ్రికి ఆమె దగ్గరగా ఉండటం లభించింది. పిల్లలకు రెండు సంస్కృతుల అర్థం వచ్చింది. ఇది సంపూర్ణ పరిష్కారం కాదు. కానీ ఇది అందరికీ ఊపిరి పీల్చుకునే అవకాశం ఇచ్చింది.
కథాంతంలో భావన గుండె భారమైంది.. కానీ ఒక స్పష్టత వచ్చింది. సముద్రం అవతల ఉండే ప్రవాస భారతీయుల ఆవేదనలకు, సమస్యలకు లెక్కల పుస్తకంలోలాగా సూటిగా ఉండే సమాధానాలు ఉండవు. వారి జీవితం అంటేనే.. రాజీలకు, సర్దుబాట్లకు, అర్థం చేసుకోవడాలకు మరియు ఎప్పటికీ తెగని ప్రేమానుబంధాలకు మధ్య సాగే ఒక నిరంతర ప్రయాణం.
ఆమె ప్రయాణం 'నాన్న పరిస్థితి ఏమిటి?' అనే ఒక వేదనాభరితమైన ప్రశ్నతో మొదలైంది. కానీ ఆ ప్రయాణం ఒక కచ్చితమైన తీర్పుతోనో, లేదా ఒక మొండి నిర్ణయంతోనో ముగిసిపోలేదు.
అది ఒక పరిణతి చెందిన 'సమతుల్యత' (Balance) తో కూడిన మలుపు వద్ద ఆగింది. నాన్నను తన ప్రపంచంలోకి బలవంతంగా లాగడం కంటే, నాన్న ప్రపంచాన్ని తనలో ఒక భాగంగా మార్చుకోవడమే సరైనదని ఆమె గ్రహించింది.
ఎందుకంటే జీవితం ఎప్పుడూ గమ్యస్థానాల గురించి మాత్రమే నేర్పదు. కొన్నిసార్లు ఆ గమ్యం కోసం మనం నడిచే దారి, ఆ దారిలో మనకు తారసపడే భావోద్వేగాలు, మనం నేర్చుకునే పాఠాలే అసలైన జీవితం.
భావన ఇప్పుడు ఆ దారినే ప్రేమిస్తోంది. గమ్యం ఎక్కడ ఉన్నా, నాన్న జ్ఞాపకాలు, అమ్మ గుర్తులు, తన బాధ్యతలు.. ఈ మూడింటినీ ఒకే దారంలో కలిపి గుండెకు హత్తుకుంది.
- అనూష తటవర్తి
Post a Comment